Trzcińsko – Zdrój, bociania dzierżawa i nieistniejące uzdrowisko

To małe, ciche i spokojne miasto w województwie Zachodniopomorskiem położone jest na zachodnim brzegu jeziora Trzygłowskiego, przy drodze Myślibórz – Chojna.

W okresie wczesnośredniowiecznym - jak podają źródła - istniała tu osada słowiańska założona przez pomorskie plemię zwane Licicavikami. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1248 roku i zaznacza ją jako wieś Sconenvlete. W połowie wieku XIII zostaje zagarnięta przez margrabiów brandenburskich, którzy prawdopodobnie w 1266 nadają jej prawa miejskie. W 1281 roku otrzymuje prawo targowe, zaś w 1364 prawo do organizowania jarmarków i zwolnienia z opłat celnych. Wtedy to staje się ważnym ośrodkiem. Stary szlak handlowy wiodący z Wielkopolski do ziem wieleckich - przy którym jest położona - przyśpiesza jej rozwój na wielu poziomach - od handlu po chrystianizację. Już w wieku XII przybywają tu zakonnicy z różnych zgromadzeń, a w wieku XIII siostry z zakonu cystersów.

Stare Miasto Trzcińska - Zdrój - podobnie jak Moryń - otoczone jest wieńcem średniowiecznych murów obronnych zbudowanych z kamienia polnego.



W ich linii zachowało się pięć baszt i trzy bramy miejskie. Na zdjęciu - moim zdaniem najpiękniejsza - Brama Myśliborska.



Na uwagę zasługuje tzw. Baszta Bociania z początku wieku XIX stanowiąca najstarsze udokumentowane gniazdo bocianie w Europie, wciąż dzierżawione przez bociany.



Trzcińsko - Zdrój w swojej historii wiele przeszło. W okresie przynależności do Zakonu Krzyżackiego spalone zostało przez husytów, a w 1468 roku zniszczone przez wojska księcia pomorskiego. Wielkie spustoszenia wywołała wojna 30-letnia, kiedy to miasto najeżdżane było dwukrotnie, raz, przez wojska cesarskie i raz przez armię szwedzką króla Gustawa Adolfa. W 1634 roku wojska Wallensteina doszczętnie spaliły i zniszczyły miasto. Pomimo wielkich zniszczeń, prócz rzeczonych obwarowań miejskich Trzcińsko - Zdrój zachowało cenne zabytki.

Pośrodku rynku wznosi się ratusz - obecnie po renowacji - zaliczany do najstarszych w Polsce. Wzniesiony został w wieku XII jako dom kupców, a następnie na przełomie wieku XIV i XV rozbudowany. Budowlę charakteryzują późnogotyckie ozdobne szczyty. Wewnątrz sklepienia krzyżowe i siatkowe z ciekawą polichromią o motywach geometrycznych i roślinnych.




Na miastem góruje trzynastowieczny Kościół Mariacki, dziś pw. Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, zbudowany z ciosów granitowych. Trzynawowa, halowa świątynia jest jedną z najstarszych zabytków wczesnogotyckiej architektury na Pomorzu.

Budowę i rozbudowę trzcińskiej fary dzielimy na etapy.

Pierwszy okres przynosi budowę w latach 1260-1280, a jego założycielami są Jan I i Otto III, margrabiowie brandenburscy.

Drugi okres to wiek XIV, kiedy to przebudowano świątynię i zastosowano do jej rozbudowy cegłę. W odbudowie uczestniczyli mieszkańcy. W liście pasterskim z 1332 roku biskup kamieński ogłosił odpust dla budowniczych i wyposażających wnętrze. Tą datę uważa się za oficjalną datę fundacji fary.

Po zniszczeniu przez husytów w roku 1433 kończy się kolejny etap odbudowy kościoła. Powstaje ceglana nadbudowa wieży z ostrołukowatymi oknami dzwonnicy.

W wieku XIX odrestaurowano całą świątynię. Postawiono neogotycką drewnianą ambonę. Jest ona dziełem nieznanego artysty. Wykonana z drewna politurowanego, polichromowanego, zdobionego snycerką ma wysokość 209 cm i średnicę 120 cm. W malowanych na niebiesko górnych partiach posiada gotyckie napisy a powyżej nich - łacińskie krzyże. W narożnikach znajduje sześć drewnianych rzeźb przedstawiających apostołów.



Kościół wyposażono w organy wykonane przez Wilhelma Sauera z Frankfurtu nad Odrą. We wnętrzu świątyni znajduje się także chrzcielnica ze sztucznego kamienia, neogotycki krucyfiks oraz klasycystyczny ołtarz główny z połowy XIX wieku wykonany z żelaza techniką odlewu. Ołtarz umocowany jest na cokole, ustawionym na czterech stopniach. Dolna jego krawędź zdobiona jest ornamentem roślinnym, górna - zwieńczona gzymsem, pod którym znajduje się rząd rozetek. Obraz olejny w drewnianych, zdobionych ramach z połowy XIX wieku znajdujący się wewnątrz ołtarza głównego przedstawia stojące postacie św. Anny i Maryi.




Trzcińsko – Zdrój jest miastem, które ma status uzdrowiska, mimo że od 1948 roku nie pełni już tej funkcji.

W XIX wieku na jego terenie odkryto pokłady torfu borowinowego z wysoką zawartością składników mineralnych, w tym żelaza i siarki. Wtedy powstało pierwsze kąpielisko i dom zdrojowy i uzyskało pozwolenie używania nazwy Bad Schönfliess( po II wojnie światowej przemianowanej na Trzcińsko – Zdrój). Do uzdrowiska przyjeżdżali chorzy z całej północnej Europy. Leczono tu reumatyzm, paraliż, bóle spowodowane zapaleniem nerwów obwodowych - ischias, podagrę, zaniki i usztywnienie stawów, choroby kobiece, niedokrwistość oraz ogólne stany osłabienia i wyczerpania.

W czasie trwania II wony światowej uzdrowisko nie funkcjonuje. W maju 1945 roku zostaje reaktywowane i staje się filią uzdrowiska w Połczynie - Zdroju. Ze względu na okres powojenny i fakt, że ludność zajmowała się odbudowywaniem zniszczonego kraju, a nie leczeniem swoich dolegliwości, zainteresowanie kurortem było żadne.

W 1948 roku z Trzcińska – Zdrój wywiezione zostało wyposażenie uzdrowiska do Połczyna - Zdrój. Zakład leczniczy zamknięto, tym samym Trzcińsko – Zdrój straciło swój uzdrowiskowy charakter. Na krótko budynek po byłym uzdrowisku stał się domem wczasowym dla studentów, głównie z zagranicy, a także organizowane były tu wczasy pracownicze. W latach 50-tych rozebrane zostaje jedno skrzydło byłego uzdrowiska i powstaje tu działający do dziś Dom Opieki Społecznej.

I widok z Bramy Myśliborskiej na Trzcińsko - Zdrój