Cmentarz reprezentacyjny żołnierzy I Armii Wojska Polskiego w Siekierkach

Wbrew temu co podają źródła cmentarz nie jest położony w Siekierkach. Leży przy drodze do Starych Łysogórek , ok. 2 km. od wsi Siekierki (zachodniopomorskie). Początki cmentarza sięgają 1945 roku, kiedy to prace nad jego urządzaniem zainicjował rozkaz Naczelnego dowódcy WP nr 121 z dnia 14 czerwca 1945 r. Ekshumację ciał żołnierzy prowadzono w latach 1945 -1946.

Cmentarz jest miejscem , gdzie ideologia miesza się z pamięcią i gdzie to pierwsze wiedzie prym. Dlaczego? Odpowiedź jest prosta. Cmentarz powstał w czasach tzw. "głębokiego" PRL, kiedy to nadrzędnym celem było kultywowanie młodziutkich jeszcze wówczas tradycji Wojska Ludowego mocno związanych z sojuszniczą Armią Czerwoną. Tworzony cmentarz musiał być "bezpieczny" pod względem ideologicznym. Decydenci i projektanci nekropolii mieli zatem nie lada dylemat. Z jednej strony musieli się "rozprawić" z symboliką, toteż na grobach tzw. " uświadomionych wyzwolicieli", dla których Boga nie było, nie mogły pojawić w żadnym wypadku symbole chrześcijańskie. Z drugiej zaś brak krzyża byłby źle odbierany przez rodaków i rodziny poległych polskich żołnierzy . Cóż więc zrobili? Znaleźli sprytny kompromis. Na zbiorowych mogiłach stanęło, zamiast tradycyjnych krzyży, 1200 Krzyży Grunwaldu, orderu ustanowionego przez Krajową Radę Narodową w 1944 roku przyznawanego za zwycięskie przeprowadzenie większych operacji wojskowych , które to do złudzenia laikom przypominały krzyże chrześcijańskie.

Na tym ideologiczna wymowa nekropolii się nie kończy. Nad grobami góruje pomnik, postawiony na cmentarzu w 1961 roku. Kompozycję pomnika stanowi wysoki na 18 metrów obelisk ozdobiony metalowymi krzyżami grunwaldzkimi, rozpięty murowany żagiel , mówiący o przeprawie przez Odrę

Oraz rzeźba kobiety - matki z dzieckiem na ręku , symbolizująca nowe życie... i powrót ziem zachodnich do Macierzy.

Za pomnikiem położono 44 metalowe tablice z nazwiskami pochowanych żołnierzy. Na cmentarzu we wspólnych mogiłach spoczywa 1984 żołnierzy, w tym 326 nieznanych i jedna kobieta - szer. Zofia Cygan, poległa 2 maja 1945 roku w Berlinie. Pochowani są tu także frontowi towarzysze broni gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Generał wspierał cmentarz i wielokrotnie go odwiedzał.

Dopiero w 1990 roku, za sprawą bp. K. Majdańskiego, obok pomnika ustawiono duży metalowy krzyż...

Mimo, że od czasu założenia cmentarza minęło kilkadziesiąt lat , nie jest on zamknięty. Co pewien czas organizuje się tu pochówki. Szczątki żołnierzy co rusz odnajdywane są podczas wykopalisk lub przez poszukiwaczy wojennych skarbów...

Tuż przy nekropolii znajduje się zamknięte muzeum. Przed budynkiem stoi czołg ciężki typu IS-2. Nazwę swą zawdzięcza wodzowi narodu sowieckiego Józefowi Stalinowi.

Czołg należał do polskiego 4. Samodzielnego Pułku Czołgów i przez dziesięć miesięcy od lipca 1944 r. do maja 1945 r. przebył szlak bojowy liczący w sumie prawie 1300 km.

Widnieje na nim  tablica z opisem szlaku :

 "Żytomierz – Chełm
Lublin –Warszawa
Gozdowice – Brödikow
Klizen – Łeba"





(Fot. 2011, Bogusław Sacharczuk, za zgodą na publikację)


Panoramę cmentarz można zobaczyć klikając w link :Pomorze 45.com


Szlak Pamięci Narodowej obejmuje:

Cedynię

Czytaj...  Cedynia, gmina Mieszkowice

                Gozdowice

               Czytaj... Ostatni wielki zryw Polskiej Armii w drodze na Berlin

Czelin

Czytaj... Tu, gdzie stanął pierwszy słup graniczny na Odrze kończy się Szlak Pamięci Narodowej

Czelin. Tu, na Odrze stanął pierwszy słup graniczny ...

Na kilka miesięcy przed oficjalnym ustaleniem granic Polski, 27 lutego 1945 roku żołnierze polscy z 6 Samodzielnego Batalionu Pontonowo - Mostowego I Armii Wojska Polskiego wbili nad brzegiem rzeki Odry pierwszy biało - czerwony słup graniczny. Drewniany słup wyciosany został przez kaprala Adolfa Wydrzyńskiego. Dla upamiętnienia wydarzenia żołnierze z batalionu podpisali akt erekcyjny, włożyli do butelki, zakorkowali, zalakowali, przywiązali do słupa i wkopali wraz z nim do ziemi. Na słupie żołnierze przytwierdzili tablicę z namalowanym orłem i i drogowskazami podającymi odległości do Berlina i Warszawy. W roku 1947 odnaleziono resztki słupa.

Ku pamięci na miejscu oddalonym o kilka metrów od rzeki Odry wzniesiono w 1968 roku obelisk symbolizujący słup graniczny . Jest to wysoka kolumna z kamienia łupanego zwieńczona stylizowaną głową orła. Niestety jest nieco zaniedbany. Poszarpany przez zrąb czasu , z odpadającymi łupkami kamiennymi, ze śmietniskiem wokół niego wydaje się być zapomniany...

(Czelin, obelisk)

Tuż przy brzegu Odry stoi współczesny już słup graniczny...Tu kończy się też Polska.

 

Czelin znajduje się w województwie Zachodniopomorskim.

Ostatni wielki zryw Polskiej Armii w drodze na Berlin; Gozdowice

Wioska Gozdowice (zachodniopomorskie) położona jest na skarpie odrzańskiej, około 11 km. od Mieszkowic , na skraju lasu, przy drodze do Cedyni.

Dawna posiadłość Zakonu Templariuszy , a później Joanitów po siedmiu wiekach stała się ziemią uświęconą walką i bohaterstwem żołnierzy polskich .

Tu bowiem , w kwietniu 1945 roku jednostki 1 Armii Wojska Polskiego prowadziły zacięte walki przy forsowaniu Odry . Forsowanie rzeki trwało od 16 do 20 kwietnia. Podczas walk zginęło wielu saperów.

Ku ich chwale, na wzgórku w 1973 roku wzniesiono pomnik.

16 kwietnia 1965 roku w Gozdowicach otwarto Muzeum Wojsk Inżynieryjnych I Armii Wojska Polskiego. Utworzono je w budynku, który podczas forsowania Odry był siedzibą dowódcy sztabu wojsk inżynieryjnych generała Jerzego Bordziłowskiego.

Znajdują się w nim pamiątki wojsk inżynieryjnych I Armii WP, mapy frontu, modele oraz oryginalne łodzie, amfibie i pontony. W podziemiach został odwzorowany punkt dowodzenia.

Fot. Muzeum ze strony Wikipedia

Cedynia; gmina Mieszkowice

Przez gminę Mieszkowice prowadzi Szlak Pamięci Narodowej. Przez Cedynię, Gozdowice, Siekierki Czelin i upamiętnia forsowanie rzeki Odry w 1945 roku. Najważniejszym pod względem historycznym miejscem jest Cedynia, położona wśród malowniczych wzniesień Karpat Cedyńskich, stanowiących dawne zbocze doliny Odry. Jest to najdalej wysunięte na zachód miasto w Polsce.

Dzieje Ziemi Cedyńskiej przyjęło się zamykać w swoistą historyczną klamrę. Początek tej klamry zaczyna się w 972 roku bitwą pod Cedynią, gdzie za czasów Mieszka I rozegrała się bitwa, która zdecydowała o przynależności Pomorza Zachodniego do Polski, a kończy forsowaniem rzeki Odry w 1945 roku, kiedy to w marcu zlikwidowano przyczółek hitlerowski między Cedynią a Osinowem Dolnym, a w kwietniu rozpoczął się tu ostatni akt II wojny światowej ( operacja berlińska) – forsowanie Odry.

Pomiędzy X i XX wieczną „klamrą” mamy wieki średnie i przynależność Cedyni do Brandenburgii, wiek XV kiedy to ziemie te były częścią państwa krzyżackiego, wiek XVI kiedy wraz z Chojną (opis niedługo) i Kostrzynem stanowiła odrębne księstwo rządzone przez Margrabiego Jana.

Jednak samo osadnictwo na tych ziemiach datuje się na okres kultury łużyckiej. W zbiorach muzeum w Cedyni znajdujemy kilka eksponatów z tego okresu, między innymi dzbany służące do przechowywania żywności lub kości zwierząt łownych.

Centrum miasteczka stanowi pochyły rynek z zachowanym klasycystycznym ratuszem z 1840 roku, przebudowanym średniowiecznym kościołem oraz pomnik upamiętniający dwie najważniejsze bitwy pod Cedynią.Dookoła rynku wznoszą się odrestaurowane XIX wieczne domy. W jednym z nich znajduje się wspomniane wyżej Muzeum Regionalne oraz Punkt Informacji Turystycznej.

Będąc w Cedyni nie sposób udać się na Górę Czcibora. W okolicy bezleśnego wzniesienia 24.07.972 roku , w dzień św. Jana Chrzciciela rozegrała się słynna bitwa cedyńska, w której wojska dowodzone przez Mieszka I i jego brata Czcibora odniosły zwycięstwo nad wojskami feudałów niemieckich dowodzonych przez Hodona, margrabiego Marchii Wschodniej.

Na górze, na którą wiedzie 230 stopni , stoi monumentalny pomnik orła symbolizujący „Polskie zwycięstwo nad Odrą”, został odsłonięty w 1972 roku dla uczczenia 1000 letniej rocznicy bitwy cedyńskiej. Rokrocznie podczas Dni Cedyni rozgrywają się tutaj inscenizacje bitwy. Patrząc na zdjęcie łatwo sobie wyobrazić jaki jest olbrzymi...

W południowej części Cedyni wznosi się XIX wieża widokowa zbudowana w kształcie walca i zakończona galerią widokową. Jest świadectwem tego, jak duży nacisk kładziono w wieku XIX na doznania estetyczne, związane z podziwianiem krajobrazów. Z tego punktu widokowego podziwiać można widok na miasto i okolicę z Górą Czcibora, Żuławy Cedyńskie oraz zróżnicowaną rzeźbę Cedyńskiego Parku Krajobrazowego, a także piękne widoki za rzeką Odrą po stronie niemieckiej.